Spomenici privredne arhitekture

U novije vrijeme, po načinu izgradnje i oblikovanja, kao najstariji i jedini objekat privredne arhitekture, koji je proglašen za nepokretno kulturno dobro pod zaštitom države, je zgrada Monopola duvana, ispod brda Volujica u Baru. Podignuta je 1903. god. i jedini je sačuvani istorijski objekat te vrste.

Stare česme i bunari

Na području opštine nalazi se više starih česmi i bunara koji imaju kulturno-istorijski i memorijalni značaj.
U gotovo svim kulturama smatralo se da je veliko dobro djelo podići česmu i napojiti žednog. Oko vode i na vodi nicali su gradovi, voda se skretala da protiče kroz bašte i ružičnjake, za vodom se tragalo u bezvodnim krajevima, u kršu i kamenjaru. Oko onog ko bi pronašao vodu se ispredala priča. Kopani su bunari, gradile česme. Za vlastitu potrebu, ali i za opšte dobro susjeda, za neznanog putnika i namjerenika. U barskom kraju, nakon toliko vjekova, ima ih preko sto!
Najznačajniji među njima je bunar u selu Ostros koji je proglašen i zaštićen kao nepokretno kulturno dobro - spomenik kulture. Bunar se nalazi u blizini manastira Prečista Krajinska, a njegov nastanak se vezuje za vrijeme kneza Vladimira i njegove žene Kosare. Po predanju, podignut je davne 1001. god, zidan je tesanim kamenom, a dubina mu je 12 m. Na dnu bunara je izvor pitke vode, koji se i danas koristi za snabdijevanje okolnog stanovništva.
Česma u Starom Baru nalazi se ispred Omerbašića džamije, pored ulaza u Stari grad Bar. Podignuta je 1642/1643. god, od kamena, skladnih je formi i dimenzija i najstarija od sačuvanih česmi. Po uzoru na ovu sazidana je i kamena česma u Veljem Selu.
U Starom Baru su i devastirane česme Pločice, Planoč i Čaršijska česma, koje je moguće, uz minimalne investicije, sanirati i obnoviti.
Od Sutomora do Mrkojevića postoji niz skrivenih, prelijepih starih česma (oko 30 je sa sačuvanim tarihom – natpisom isklesanim arapskim pismom) koje su nevjerovatna turistička atrakcijua i kulturno blago kojim rijetko ko može da se pohvali u svijetu.
Česme se obično nalaze uz lokalne puteve i skretanja, a zidane su doprinosima i radom stanovništva.

Pokretna kulturna dobra

Salon vagon-kola kralja Nikole, koja se nalazi na platou željezničke stanice u Baru, pokretno je kulturno dobro Bara. Pripadao je nekadašnjem popularnom vozu „Ćiru“ koji je saobraćao na relaciji Bar - Virpazar, preko planine Sutorman. Voz se kretao prugom uskog kolosijeka, duž koje su se nalazili brojni pomoćni objekti i stanične zgrade građene kamenom. Zadivljujući su bili mostovi, tuneli, potporne međe i druga građevinska remek-djela duž pruge. Danas, trasa nekadašnjeg voza služi kao pješačka i biciklistička staza, a koristi je i stanovništvo kao lokalni put.